Phó Cục trưởng Cục HHVN Bùi Thiên Thu: nâng cao tiếng nói và vị thế của Việt Nam

trong cộng đồng hàng hải quốc tế

Ngành Hàng hải Việt Nam đang từng bước phát triển và có những kết quả đáng khích lệ trong những năm gần đây. Ngành hàng hải là ngành mang tính quốc tế và hội nhập cao, do vậy Cục HHVN luôn chú trọng quan tâm tới công tác hợp tác quốc tế. Năm 2011, có thể nói là năm Cục HHVN đã thực hiện tốt công tác quản lý hợp tác quốc tế. Nhân dịp năm mới Nhâm Thìn, PV Tạp chí HHVN đã có dịp trao đổi với Phó Cục trưởng Cục HHVN Bùi Thiên Thu về lĩnh vực này.

Thưa ông trong năm 2011, hoạt động đối ngoại của Cục HHVN có những nét nổi bật gì?

Có thể nói, chúng ta đang ngày càng khẳng định được vị trí của ngành Hàng hải trong khu vực và trên thế giới. Với việc chủ động và tích cực mở rộng, tham gia các hoạt động đối ngoại trong cộng đồng hàng hải quốc tế, ngành HHVN đã thiết lập được các mối quan hệ song phương và đa phương, khẳng định vị thế của Ngành trong các tổ chức hàng hải và trong cộng đồng quốc tế, từ đó tạo được thế chủ động trong đàm phán, ký kết các hiệp định và thỏa thuận, được mời tham gia các hội nghị, các diễn đàn quan trọng về hàng hải. Chúng ta cũng được cộng đồng hàng hải quốc tế tin tưởng đề nghị là nước chủ nhà tổ chức các hội nghị, hội thảo của các tổ chức và diễn đàn về hàng hải.

2011 có thể coi là năm Cục HHVN tích cực triển khai các hoạt động hợp tác đa phương. Việt Nam tham gia đều đặn các Nhóm công tác hàng hải của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và triển khai đầy đủ nội dung, yêu cầu của các cuộc họp Nhóm công tác về hàng hải. Việt Nam đã đảm trách thành công vai trò của quốc gia điều phối đối với các dự án thuộc Lộ trình hội nhập và nâng cao tính cạnh tranh hàng hải trong ASEAN và tích cực phối hợp với các quốc gia ASEAN triển khai các biện pháp của Lộ trình.

Trong hoạt động với Diễn đàn hợp tác kinh tế khu vực châu Á- Thái Bình Dương (APEC), Việt Nam đã tham gia cuộc họp Hội đồng mạng lưới dịch vụ cảng biển APEC (APSN) lần thứ 4 và hội nghị lần thứ 34 của Nhóm công tác hàng hải APEC (TPT-WG34). Đồng thời, Việt Nam nhận đăng cai Khóa tập huấn về các Nguyên tắc chung trong chính sách vận tải biển tại Việt Nam vào năm 2013.

Cục HHVN đang triển khai thực hiện hiệu quả các dự án, chương trình hợp tác với các cơ quan liên quan của các quốc gia trong lĩnh vực hàng hải, như với Vương quốc Bỉ về Dự định thư hợp tác giai đoạn 2011-2013; với Campuchia và Lào về hợp tác tiếp nhận và xử lý dữ liệu báo động cấp cứu Cospas-Sarsat; với Hoa Kỳ về triển khai thực hiện Bộ luật ISPS; với Lào về phối hợp nghiên cứu về quản lý và khai thác cảng Vũng Áng; với Nhật Bản về chương trình đào tạo thuyền viên Việt Nam tại Trung tâm Tuyển dụng Thuyền viên của Nhật Bản (SECOJ) và tiếp nhận chuyên gia dài hạn (2 năm) của JICA về quản lý cảng và logistics làm việc tại Cục HHVN cho giai đoạn 2011-2013; với Úc về Dự án thí điểm hợp tác đối tác hàng hải APEC.

   Đối với các dự án nước ngoài, Cục HHVN đang phối hợp với các đối tác nước ngoài triển khai Dự án xây dựng Cảng Cái Mép – Thị Vải, dự án Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện (Hải Phòng).

   Trong năm 2011, Cục HHVN đã phối hợp với các cơ quan hàng hải quốc tế, các quốc gia đối tác tổ chức nhiều hội thảo quốc tế như: Phối hợp với APEC và Hoa Kỳ tổ chức Hội thảo về “Công cụ đánh giá rủi ro an ninh cảng biển (PSRAT)” tại Hà Nội (3/2011); Phối hợp với Úc tổ chức khóa Huấn luyện đánh giá viên an ninh hàng hải tại TP. Hồ Chí Minh (3/2011); Phối hợp với IMO tổ chức Hội thảo về “Công ước về kiểm soát hệ thống chống hà độc hại cho tàu biển, 2001(AFS2001)” (4/2011); Đăng cai tổ chức Hội thảo IMO về “Chương trình đánh giá tự nguyện các quốc gia thành viên (VIMSAS)” (10/2011) tại Hà Nội; Phối hợp với Bỉ tổ chức Hội thảo về “Luật hàng hải và đường thủy nội địa” tại Quảng Ninh (10/2011); Phối hợp với Đại sứ quán Nauy tổ chức Hội thảo về “Công nghệ quản lý và giám sát bờ biển, ứng cứu sự cố tràn dầu” tại Hà Nội cũng trong tháng 10/2011. Ngoài ra, cũng tổ chức các đoàn trao đổi kinh nghiệm về công tác tìm kiếm cứu nạn và tìm hiểu mô hình tổ chức của hoạt động này tại các nước bạn (Nga, Úc, Singapore).

Vậy còn về việc tham gia các công ước quốc tế, điều ước quốc tế trong năm qua thì sao thưa ông?

Đối với Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), Cục HHVN tiếp tục chủ động triển khai việc tuyên truyền, thực hiện các Công ước của IMO; tổ chức cho các cán bộ của Ngành tham dự các Hội thảo tập huấn về công ước quốc tế do IMO tổ chức tại khu vực.

Song song với các hoạt động hợp tác đa phương, Cục HHVN xác định cần tăng cường hợp tác song phương với các quốc gia trong và ngoài khu vực về các hoạt động hàng hải có liên quan.

Cục HHVN đã tham mưu với Bộ GTVT và đã ký Hiệp định Vận tải biển Việt Nam- Algeria vào  tháng 2/2011 và Hiệp định vận tải biển Việt Nam – Ixrael vào tháng 11/2011. Hiện nay chúng ta đang trao đổi để sửa đổi Hiệp định vận tải biển với Philippines, Singapore... Như vậy, tính đến năm 2011, Việt Nam đã ký 23 Hiệp định hàng hải với các quốc gia có biển khác. Ngoài ra, Cục HHVN đã ký Thỏa thuận về đào tạo giảng viên với Nhật Bản vào tháng 6/2011.

Ngoài ra Cục HHVN còn có các hoạt động hợp tác với các tổ chức hàng hải quốc tế khác như làm việc với đoàn chuyên gia đánh giá của Cơ quan An toàn Hàng hải châu Âu liên quan đến việc công nhận giấy chứng nhận khả năng chuyên môn cho thuyền viên theo Công ước STCW78/95 với các nước thuộc Liên minh châu Âu (3/2011); tham dự Diễn đàn các nhà lãnh đạo Hàng hải châu Á – Thái Bình Dương (APHoMSA) lần thứ 12 tại Hàn Quốc (6/2011) và hiện nay Cục HHVN đang triển khai công tác chuẩn bị đăng cai Hội nghị lần thứ 13 của Diễn đàn APHoMSA vào tháng 6/2012 tại Việt Nam.

Xin ông cho biết năm 2012, Cục HHVN sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hàng hải như thế nào?

Liên quan đến Hiệp định vận tải biển, Thỏa thuận và các điều ước quốc tế, Cục HHVN có kế hoạch sẽ tiếp tục tham mưu, đàm phán để ký kết các Hiệp định vận tải biển song phương với các nước, Philippines, Singapore (sửa đổi), Hy Lạp, Venezuela, Tanzania, Myanmar; Tổ chức Hội nghị tham vấn thực hiện Hiệp định vận tải biển Việt Nam - Hoa Kỳ lần 3 tại Hà Nội; trao đổi ký Thỏa thuận Công nhận Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn cho thuyền viên theo Công ước STCW78/95 với Gruzia, Anh quốc. Nghiên cứu để sớm gia nhập các phụ lục còn lại (III, IV, V, VI) của Công ước MARPOL, Công ước MLC, Công ước CSC.

Năm 2012, Việt Nam sẽ chủ động tiếp tục tham gia các hoạt động đối ngoại trong cộng đồng hàng hải quốc tế như tham gia và thực hiện chương trình công tác thường niên của ASEAN, APEC, IMO, IALA; Tham mưu, triển khai các hoạt động hợp tác ASEAN và với các nước đối thoại; Phấn đấu tham dự các kỳ họp của các Ủy ban chuyên môn IMO cũng như các hoạt động khác của IMO tại khu vực châu Á nhằm từng bước chuẩn bị để Việt Nam triển khai công tác chuẩn bị tham gia tranh cử Hội đồng IMO - Nhóm C dự kiến vào năm 2015.

Nhìn chung việc thực hiện công tác đối ngoại trong lĩnh vực quản lý nhà nước về hàng hải của Cục HHVN trong năm 2011 thuận lợi, phần lớn các chương trình, kế hoạch đề ra đã được thực hiện đúng tiến độ, hiệu quả và chất lượng. Thông qua hoạt động hợp tác quốc tế, Cục HHVN đã xây dựng được mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức hàng hải quốc tế, các hiệp hội ngành nghề, các quốc gia và mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới, góp phần giải quyết các vướng mắc của ngành; nâng cao tiếng nói và vị thế của Việt Nam trong cộng đồng hàng hải quốc tế.

Thưa ông, Cục HHVN đã triển khai những công tác gì cho tiến trình gia nhập Công ước Lao động Hàng hải MLC 2006?

Ngày 7/02/2006, tại Hội nghị lần thứ 54 của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) với sự tham gia của gần 100 nước thành viên, đã thống nhất thông qua Công ước Lao động hàng hải năm 2006 (MLC 2006). MLC 2006 được xây dựng trên cơ sở tập hợp trên 60 Công ước về lao động hàng hải đã được ILO thông qua từ năm 1919 và hợp nhất thành một công ước nhằm điều điều chỉnh thống nhất các tiêu chuẩn, hướng dẫn phù hợp với hoạt động hàng hải hiện nay và loại bỏ các quy định không còn phù hợp.

Thời gian gần đây, đội tàu biển Việt Nam tăng nhanh, tính đến 01/12/2011 có gần 1.689 tàu với tổng trọng tải trên 7,8 triệu DWT và đang đứng thứ 4/10 trong các nước ASEAN, thứ 28/169 trong các quốc gia thành viên IMO; đặc biệt, trong tổng số đội tàu biển Việt Nam có gần ½ số tàu thường xuyên tham gia hoạt động trên các tuyến hàng hải quốc tế và thường xuyên hoạt động tại các cảng biển của nhiều quốc gia thuộc bốn châu lục. Tổng số thuyền viên trên 39.691 người, trong đó có khoảng 20.000 thuyền viên làm việc trên tàu biển Việt Nam và tàu biển nước ngoài, gồm có 2.776 thuyền trưởng, 2.334 máy trưởng, 2.084 đại phó, 1.673 máy hai, 5.122 sỹ quan boong và 4.677 sỹ quan máy và các chức danh khác đang trong độ tuổi lao động. Trong đó, số lượng thuyền viên có chuyên môn cao được cung cấp và làm việc trên các đội tàu tiên tiến trên thế giới theo tiêu chuẩn ITF (Nauy, Hà Lan, Đức, Đan Mạch, Nhật Bản, Hàn Quốc) là không nhỏ.

Nhằm nâng cao chất lượng thuyền viên, bảo đảm an toàn trong hoạt động hàng hải, đẩy mạnh xuất khẩu thuyền viên, thúc đẩy phát triển vận tải biển nên ngay từ khi MLC 2006 được thông qua, Cục HHVN đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tiến hành xây dựng và hoàn chỉnh Đề án gia nhập MLC 2006. Tháng 9/2009, Cục HHVN trình Bộ GTVT Đề án này. Hiện, Bộ GTVT đã chuyển Đề án để Bộ Lao động thương binh và xã hội là đầu mối xem xét xin ý kiến các Bộ, ngành liên quan trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định gia nhập MLC 2006 trong năm 2012.

Xin cảm ơn ông, và xin chúc ông cùng gia đình một năm mới an khang-thịnh vượng.